Bratislava notitie 4 - De academische staf Neerlandistiek Univerzita Komenského v Bratislave


Sinds 1997 heeft onze afdeling Keerbergen van de Orde van den Prince een samenwerkingsverband met de afdeling Neerlandistiek van de Comenius Universiteit te Bratislava. Eind mei 2019 organiseren onze vrienden in Bratislava een belangrijk regionaal colloquium ‘Neerlandicum’ (zie reeds in een vroeger blogbericht). Het wil ‘Bruggen Slaan’ door collega’s uit de Lage Landen samen te brengen met Neerlandici vanuit heel Centraal Europa om ideeën uit te wisselen over taal, literatuur, didactiek, vertalen en tolken. (We zullen in een latere bijdrage het programma uitgebreid toelichten).

In de aanloop naar dit congres willen we u in enkele ‘Bratislava Notities’ wat achtergrond geven. In deze vierde notitie gaat de aandacht naar de academische staf Neerlandistiek in Bratislava. Ze nemen zelf het woord.

 

Professor dr. Jana Rakšányiová, CSc

Mocht ik het chronologisch opvatten, dan zou ik ergens in de prehistorie moeten beginnen, toen ik in het jaar 1967 Germanistiek en Scandinavistiek begon te studeren en dankzij enkele pedagogen er in mij een interesse ontsproot voor niet-traditionele dimensies van de filologie. Mijn eerste baan als tolk in de Duitse filmstudio DEFA opende voor mij de deuren naar de nieuw geopende universiteit met een in die tijd ongeziene focus op vertaalkunde en tolken. De interesse in vertaling kende een sneeuwbaleffect: studieverblijven in het buitenland, inspirerende ideeën, nieuwe inzichten en technieken en enorm wijze mensen die mij de kansen gaven om een doorsnee denken te doorbreken. Ik hoop, dat ik dat vuur ook aangestoken heb in vele van die honderden studenten en dat ik met meer dan veertig proza- en toneelvertalingen uit het Zweeds, Deens, Noors en Duits lezers en toeschouwers verrijkt heb.

Ik besefte dat Nederlands en zijn culturele, socio-economische dimensie niet in Slowakije mochten ontbreken. Het idee werd pas stapsgewijs concreet: in België maakte ik mij het Nederlands eigen, kwam in contact met de cultuur, leerde ik Neerlandici kennen. Toen kwam Wilken naar Bratislava, een Nederlander met de energie van een kerncentrale en in combinatie met zijn academisch intellect en organisatietalent betekende dat de lancering van de Bratislaafse neerlandistiek. Ik beken dat ik alles heel intensief beleefd heb, vandaag in de positie van een Methusalem, want als enige ben ik bij de neerlandistiek betrokken vanaf zijn eerste momenten tot nu.

Paradoxaal genoeg ben ik tussen deze neerlandici op een bepaalde manier een vreemdeling. Ik kwam uit naburige vakgebieden en bracht daar ideeën en kennis vandaan die ik ingebouwd heb in de Bratislaafde neerlandistiek. Ook al was hier in het begin van de jaren negentig geen enkele gerenommeerde neerlandicus, iemand moest toch beginnen, met bijhorende steun, met het opleiden van Slowaakse gediplomeerde neerlandici. Dat lukte. Op die academische weg hebben we Marketa gekozen, die later haar PhD. behaalde en ook haar docentschap kreeg. Met haar enthousiasme moet ik niet meer vrezen voor de Bratislaafse afdeling en kan ik met pensioen gaan.

Ik ga met pensioen verrijkt met veel mooie herinneringen: aan een aantal ontmoetingen met Centraal-Europese neerlandici die ons na aan het hart liggen, aan congressen en collega´s uit elk continent, regionale colloquia, vergaderingen over onze gezamenlijke plannen, vieringen van jubilea. Ik zou niet in staat zijn om alle lieve collega´s uit Praag, Brno, Olomouc, Wrocław, Poznań, Warschau, Wenen, Budapest, Debrecen, Zagreb en Belgrado te noemen, want zelfs de volgorde van de steden is een probleem, want ik wil niemand beledigen met deze volgorde. Zo’n intensieve collegialiteit kennen waarschijnlijk enkel kleine studierichtingen, die heel graag samenwerken.

Maar een blijdschap van ongekend kaliber voor de docent zijn de studenten. Wij zijn hier voor hen en tegenover hen hebben we de grootste verantwoordelijkheid. Als we hen kennis geven versterkt met het gevoel voor betekenis, wijsheid, goedheid, beleefdheid en verantwoordelijkheidszin en we zien dat ze niet enkel studeerden maar zich ook engageerden, zich inzetten voor de zaak, dan heeft ons werk zin gehad.

 

Doc. Mgr. Marketa Štefková (geb. Škrlantová), PhD