Bratislava notitie 6 - Neerlandistiek extra muros te Bratislava


Sinds 1997 heeft onze afdeling Keerbergen van de Orde van den Prince een samenwerkingsverband met de afdeling Neerlandistiek van de Comenius Universiteit te Bratislava. Eind mei 2019 organiseren onze vrienden in Bratislava een belangrijk regionaal colloquium ‘Neerlandicum’ (zie reeds in een vroeger blogbericht). Het wil ‘Bruggen Slaan’ door collega’s uit de Lage Landen samen te brengen met Neerlandici vanuit heel Centraal Europa om ideeën uit te wisselen over taal, literatuur, didactiek, vertalen en tolken.

In de marge van dit congres, willen we u in enkele ‘Bratislava Notities’ wat achtergrond geven. Deze zesde notitie belicht de extramurale neerlandistiek in Bratislava.

Neerlandistiek in Bratislava bevindt zich uiteraard extra muros van de Lage Landen. Volgens de gegevens van de Nederlandse Taalunie wordt er aan 314 instellingen wereldwijd Nederlands aangeboden en Bratislava bekleedt daarin een voorname plaats, in een Centraal-Europees netwerk dat onder andere Praag, Brno, Olomouc, Wrocław, Poznań, Warschau, Wenen, Budapest, Debrecen, Zagreb en Belgrado omvat. Honderden studenten in de regio wisten reeds de opleiding neerlandistiek succesvol af te ronden. Het is vreemd maar we moeten vaststellen dat er momenteel meer studenten neerlandistiek studeren in het buitenland dan in België en Nederland!

De extramurale neerlandistiek in Bratislava wil Nederlandse taal en cultuur aanbieden an sich, omwille van de interesse en de intrinsieke waarde, maar daarnaast, en even belangrijk, als een professionele vaardigheid. De specifieke Slowaakse interculturele bemiddeling tussen de regio en het Nederlands bestaat in eerste instantie uit de vertaal- en tolkkunde die eminent van nut kunnen zijn in de Nederlandse of Belgische economische betrekkingen met Slowakije, in het rechtssysteem, toerisme en dergelijke. Slowakije is een relatief klein land en Slowaaks als een weinig verspreide taal heeft bruggen naar de wereld nodig, dus ook naar het Nederlands.

Daarom probeert men in Bratislava om de stevige pijlers van theoretische kennis te verbinden met praktische taalvaardigheid, de academische studie ook een pragmatische dimensie te geven.

In een poging om de studie neerlandistiek in de regio te vernieuwen nam de Weense afdeling onder leiding van professor Herbert Van Uffelen het initiatief om een gezamenlijke vakstudie met een gemeenschappelijke Bachelor diploma met zeven universiteiten aan te bieden in Oostenrijk, Tsjechië, Hongarije, Polen en Slowakije gericht op ‘Nederlands in een Centraal-Europese context’. Het programma was gestoeld op een hoge uitwisselingsgraad, e-learning cursussen en mogelijkheden om flexibel modules te vormen. Bratislava zorgde voor de e-learning cursussen Translatologie (Rakšányiová), Overheidsterminologie (Gevaert, Štefková, Bossaert) en Terminologie van de Europese Unie (Štefková). Bratislava heeft vier jaar intensief aan dit project gewerkt maar de vele administratieve barrières en een gebrek aan interesse (behalve in Oostenrijk en Polen) hypothekeerden het project.

Toch blijft het een typische eigenschap van afdelingen neerlandistiek in de regio dat ze intensief verbonden zijn via contacten en netwerken, georiënteerd op pedagogische uitwisseling, publicaties en het oplossen van organisatorische problemen. In het geval van relatief kleine afdelingen is dit immers voordelig en het creëert tevens een goed gevoel van samenhorigheid.

De volgende netwerken functioneren uitstekend samen:

  • COMENIUS Opgericht in het jaar 1995 en opnieuw opgestart in 1999, is een Vereniging voor Neerlandistiek in Centraal-Europa met als doel in deze regio het Nederlands en de Nederlandstalige cultuur te verspreiden. Het consortium bestaat uit Tsjechië, Kroatië, Hongarije, Oostenrijk, Slowakije, Slovenië, Servië en het Balticum. Docenten en studenten neerlandistiek en andere belangstellenden kunnen lid worden. De vereniging geeft een serie publicaties uit, met name Amos en Comparatieve Neerlandistiek, heeft een halfjaarlijkse Nieuwsbrief Comenius, beheert een website, organiseert congressen, regionale colloquia en regionale zomercursussen voor studenten. Studiebeurzen binnen het CEEPUS-netwerk ondersteunen docenten- en studentenmobiliteit. Comenius organiseert ook een regionaal Nederlands dictee en kent een jaarlijkse scriptieprijs toe (één van de laureaten was Milan Potočár!). Bratislava had in drie bestuurstermijnen verkozen secretarissen in het bestuur (Marketa Štefková en Benjamin Bossaert). Hanna Gevaert verzorgde een tijdje de Nieuwsbrief.

  • ONETS verenigt neerlandici uit Slowakije (Bratislava en Ružomberok, waar Nederlands functioneert als een keuzevak voor germanisten), Moravië (Olomouc en Brno) en Bohemen (Praag). Tijdens regelmatige ontmoetingen, één of twee keer per jaar, altijd op een andere werkplek, informeert men elkaar over activiteiten, de actuele stand van zaken in het vakgebied, gezamenlijke problemen en organiseert men een ‘tournee’ van gastdocenten, soms auteurs uit Nederland of Vlaanderen.

  • IVN (Internationale Vereniging Neerlandistiek) als belangenvereniging van alle afdelingen neerlandistiek in de hele wereld die Nederlands en Afrikaans aanbieden. Om de drie jaar organiseert deze organisatie beurtelings in Nederland en Vlaanderen een wereldcongres voor intra- en extramurale neerlandici. Bratislava probeert telkens aanwezig te zijn op deze belangrijke ontmoetingsdagen.

Daarnaast waren en zijn er ook de vele wetenschappelijke projecten. Om er enkele te noemen:

  • 2005-2008 DCC Dutch in Central European Context - Project-number: 28544-IC-1-2004-1-AT-ERASMUS-PROGUC-2) Een project voor het oprichten van een gezamenlijke Joint Degree Neerlandistiek op basis van mobiliteit en e-learning. Partners: Oostenrijk (Wenen), Tsjechië (Olomouc, Brno), Polen (Wrocław) Hongarije (Budapest en Debrecen) en Slowakije (Bratislava).

  • 2007 – 2009 TST – ID – Taal- en Spraaktechnologie leermethodes ter bevordering van Interculturele Dialoog - Project Number: 135198-LLP-1-2007-BE-KA2-KA2MP, Grant Agreement: 207-3632/001 – 001, De ontwikkeling van technologie voor computergestuurde lesmaterialen. Deelnemende landen: België, Slowakije, Roemenië en Turkije.

  • 2013-2017 APVV-0226-12 Van conventies tot normen in vertaling van het juridisch discours.

  • Het PACI project (Professional and Accessible Community Interpreting: A Gateway to Migrant´s Integration) focust op de opleiding van tolken in sociale en juridische contexten, en met name op de specificiteit van het gebruik van en de nood aan minderheidstalen in een bepaalde regio. Het project wil een opleidingsmodel uitwerken met 6 modules die de studenten/kandidaten moeten toelaten de nodige theoretische, praktische en deontologische kennis en vaardigheden te verwerven. De partners zijn de Comenius Universiteit in Bratislava (Coordinator: Marketa Štefková; Projectleden: Benjamin Bossaert, Milan Potočár), de Vrije Universiteit Brussel, de Palacky Universiteit in Olomouc en de Universiteit in Wroclaw.

En dan is er, last but not least, het colloquium Bruggen Slaan van de Vereniging voor Neerlandistiek in Centraal-Europa, in Bratislava van 29 mei tot 1 juni 2019. De organisatie is in handen van de Vakgroep Germanistiek, Neerlandistiek en Scandinavistiek van de Comenius Universiteit. Het is het dertiende regionaal Colloquium Neerlandicum en precies 20 jaar geleden verwelkomde Bratislava ook reeds de collega´s. Het wordt een gelegenheid om bruggen te slaan tussen verschillende collega’s, instituten en disciplines.

Maar daarover een volgende keer meer.

#Comenius #Bratislava #PaulvandenHeuvel #neerlandistiek

   Vlaams-Nederlands Genootschap voor Taal en Cultuur

© Prince Keerbergen 2017