Bratislava notitie 6 - Neerlandistiek extra muros te Bratislava


Sinds 1997 heeft onze afdeling Keerbergen van de Orde van den Prince een samenwerkingsverband met de afdeling Neerlandistiek van de Comenius Universiteit te Bratislava. Eind mei 2019 organiseren onze vrienden in Bratislava een belangrijk regionaal colloquium ‘Neerlandicum’ (zie reeds in een vroeger blogbericht). Het wil ‘Bruggen Slaan’ door collega’s uit de Lage Landen samen te brengen met Neerlandici vanuit heel Centraal Europa om ideeën uit te wisselen over taal, literatuur, didactiek, vertalen en tolken.

In de marge van dit congres, willen we u in enkele ‘Bratislava Notities’ wat achtergrond geven. Deze zesde notitie belicht de extramurale neerlandistiek in Bratislava.

Neerlandistiek in Bratislava bevindt zich uiteraard extra muros van de Lage Landen. Volgens de gegevens van de Nederlandse Taalunie wordt er aan 314 instellingen wereldwijd Nederlands aangeboden en Bratislava bekleedt daarin een voorname plaats, in een Centraal-Europees netwerk dat onder andere Praag, Brno, Olomouc, Wrocław, Poznań, Warschau, Wenen, Budapest, Debrecen, Zagreb en Belgrado omvat. Honderden studenten in de regio wisten reeds de opleiding neerlandistiek succesvol af te ronden. Het is vreemd maar we moeten vaststellen dat er momenteel meer studenten neerlandistiek studeren in het buitenland dan in België en Nederland!

De extramurale neerlandistiek in Bratislava wil Nederlandse taal en cultuur aanbieden an sich, omwille van de interesse en de intrinsieke waarde, maar daarnaast, en even belangrijk, als een professionele vaardigheid. De specifieke Slowaakse interculturele bemiddeling tussen de regio en het Nederlands bestaat in eerste instantie uit de vertaal- en tolkkunde die eminent van nut kunnen zijn in de Nederlandse of Belgische economische betrekkingen met Slowakije, in het rechtssysteem, toerisme en dergelijke. Slowakije is een relatief klein land en Slowaaks als een weinig verspreide taal heeft bruggen naar de wereld nodig, dus ook naar het Nederlands.

Daarom probeert men in Bratislava om de stevige pijlers van theoretische kennis te verbinden met praktische taalvaardigheid, de academische studie ook een pragmatische dimensie te geven.

In een poging om de studie neerlandistiek in de regio te vernieuwen nam de Weense afdeling onder leiding van professor Herbert Van Uffelen het initiatief om een gezamenlijke vakstudie met een gemeenschappelijke Bachelor diploma met zeven universiteiten aan te bieden in Oostenrijk, Tsjechië, Hongarije, Polen en Slowakije gericht op ‘Nederlands in een Centraal-Europese context’. Het programma was gestoeld op een hoge uitwisselingsgraad, e-learning cursussen en mogelijkheden om flexibel modules te vormen. Bratislava zorgde voor de e-learning cursussen Translatologie (Rakšányiová), Overheidsterminologie (Gevaert, Štefková, Bossaert) en Terminologie van de Europese Unie (Štefková). Bratislava heeft vier jaar intensief aan dit project gewerkt maar de vele administratieve barrières en een gebrek aan interesse (behalve in Oostenrijk en Polen) hypothekeerden het project.

Toch blijft het een typische eigenschap van afdelingen neerlandistiek in de regio dat ze intensief verbonden zijn via contacten en netwerken, georiënteerd op pedagogische uitwisseling, publicaties en het oplossen van organisatorische problemen. In het geval van relatief kleine afdelingen is dit immers voordelig en het creëert tevens een goed gevoel van samenhorigheid.

De volgende netwerken functioneren uitstekend samen:

  • COMENIUS Opgericht in het jaar 1995 en opnieuw opgestart in 1999, is een Vereniging voor Neerlandistiek in Centraal-Europa met als doel in deze regio het Nederlands en de Nederlandstalige cultuur te verspreiden. Het consortium bestaat uit Tsjechië, Kroatië, Hongarije, Oostenrijk, Slowakije, Slovenië, Servië en het Balticum. Docenten en studenten neerlandistiek en andere belangstellenden kunnen lid worden. De vereniging geeft een serie publicaties uit, met name Amos en Comparatieve Neerlandistiek, heeft een halfjaarlijkse Nieuwsbrief Comenius, beheert een